Er komen voorlopig geen zogenaamde ‘eurobonds’ (obligaties voor gezamenlijke rekening van de gehele unie, duurder voor kernlanden, goedkoper voor perifere landen) en ook de omvang van het veiligheidsnet wordt niet vergroot. Wel gaan Duitsland en Frankrijk zich sterk maken voor het grondwettelijk verankeren van begrotingsevenwicht en de invoering van een belasting op financiële transacties. Deze –mogelijk onhaalbare- langetermijnvoorstellen konden financiële markten overtuigen noch geruststellen. Het gevaar neemt toe dat door het overduidelijke gebrek aan politiek leiderschap in Europa spanningen op de obligatiemarkten zullen toenemen, het beurssentiment verder zal verslechteren en zo een negatieve economische spiraal uitlokt. Weliswaar opereert de Europese Centrale Bank aan de koopzijde voor obligaties van de probleemlanden, maar dit beleid is intern omstreden en haar ingrijpen is daardoor vermoedelijk beperkt en tijdelijk. Onder de huidige omstandigheden is het uitgesloten dat de Europese Centrale Bank haar onlangs ingezette beleid van geleidelijke korte renteverhoging zal voortzetten. Maar het zal waarschijnlijk tenminste enkele maanden duren voordat een renteverlaging weer op de agenda komt. Zorgen over de maar aanhoudende Europese schuldencrisis leiden ook tot toenemende spanningen in de financiële sector.

Ook in de Verenigde Staten is sprake van toenemend pessimisme over de economische groei. Bijzonder teleurstellend was de val van de indicator voor de industriële productie rond Philadelphia en zwakke cijfers over de Amerikaanse huizenmarkt. Noch van de Amerikaanse overheid, noch van de Amerikaanse centrale bank is veel te verwachten dat bij kan dragen aan een grotere economische dynamiek. De ervaringen met de tweede ronde van extra verruiming van de geldvoorraad stemmen weinig hoopvol over de effectiviteit. Zowel binnen als buiten de Amerikaanse centrale bank ontbreekt in dit stadium voldoende draagvlak voor een derde ronde.

Een aanhoudende malaise op de beurs en een noodgedwongen passieve houding van beleidsmakers kunnen uiteraard zelfstandige factoren worden die bijdragen aan een terugval in recessie in de Verenigde Staten en Euroland. In dit stadium is het voorbarig van een dergelijk scenario uit te gaan, maar de risico’s zijn de afgelopen week verder gestegen.

Léon Cornelissen, Chief Economist Robeco
Sluitingsdatum tekst:19-08-2011 13.00 uur