Robeco gaf in september opdracht voor een studie over de eco-efficiency in de metaal- en cementindustrie. Het gerenommeerde Duitse onderzoeksinstituut Oekom richtte zich met het onderzoek op de risico’s en kansen in de eco-efficiency van twaalf beursgenoteerde metaal- en cementverwerkingsbedrijven. Robeco gaat met die bedrijven overleggen over hoe de bevindingen van het onderzoek kunnen worden opgepakt.

Cement en metaal
De twee industrieën zijn niet voor niets gekozen. Beide gebruiken veel energie en grondstoffen. Zo kost in de metaalindustrie de delving en verwerking van erts naar metaal veel energie en worden daar giftige chemicaliën bij gebruikt. Daarnaast komen bij het proces gassen vrij en gevaarlijk afval. De gebruikte energie is goed voor ongeveer 7 procent van het wereldwijde energieverbruik, en de gerelateerde emissies dragen aanzienlijk bij aan de klimaatverandering.
In de cementindustrie richt de aandacht rond eco-efficiency zich op beton. Beton – dat uit cement, gravel, zand en water bestaat – is na water de meest gebruikte grondstof ter wereld. Het intensieve stook- en slijpproces om beton te maken, kost echter veel energie.

Voordelen
Uit het onderzoek blijkt dat binnen beide industrieën grote voordelen te behalen zijn. Niet alleen op het gebied van energie: ook de vermindering van uitstoot en afval speelt een belangrijke rol. Emissies en restanten die voortkomen uit de industriële productieprocessen zijn lange tijd uit economische overwegingen genegeerd. Steeds meer wordt echter duidelijk dat hier een prijskaartje aan hangt, omdat luchtemissies worden beperkt door regelgeving of gereguleerd door handelsovereenkomsten. Ook brengt de afvalverwerking en –verwijdering aanzienlijke kosten met zich mee.

Beursgenoteerde bedrijven
Robeco zal de komende tijd met twaalf beursgenoteerde bedrijven binnen de cement- en metaalsector de dialoog starten over eco-efficiency. Het gaat om ArcellorMittal, Salzgitter, Tata Steel, Norsk Hydro, AngloGold Ashanti, Gold Fields, Anglo American, CEMEX, CRH, HeidelbergCement, Italcementi en Lafarge. De bevindingen zullen niet alleen een rol spelen in eco-efficiency, maar maken ook deel uit van de beleggingsresearch over de bedrijven.

Het verbeteren van het energieverbruik zorgt in de meeste gevallen voor lagere kosten. De lagere energie- en emissierechten leiden tot lagere productiekosten en daarmee tot een sterkere concurrentiepositie en een hogere winstgevendheid. Het gebruik van secundaire grondstoffen (schroot) in bijvoorbeeld de metaalsector zorgt voor een besparing op de winning, het transport en de verwerking van ertsen, waardoor de kosten van het productieproces verlaagd worden. Bovendien zorgt het voor een concurrentievoordeel. Daarnaast kan eco-efficiency voorkomen dat er milieuschade ontstaat, inclusief de daarmee samenhangende financiële schade. Milieu-instanties kunnen boetes geven en vervuiling van de atmosfeer, bodem, oppervlakte- en grondwater kan tot rechtszaken leiden.

Recycling
Elk van de sectoren kent zijn eigen bijzonderheden. Nu de vraag naar bepaalde hulpbronnen toeneemt, is er toenemende bezorgdheid ontstaan over de schaarste van bepaalde metalen. De metaalindustrie ziet zich graag als pionier op het gebied van duurzaam beheer. Metalen als aluminium, staal en koper hebben immers een lange levensduur. Ook kunnen deze metalen hergebruikt worden zonder verlies in waarde of kwaliteit.

Desondanks zijn de wereldwijde recyclingquota’s van de meeste metalen nog steeds beperkt. Dat is een gevolg van het gebrek aan recyclebare infrastructuur en technologieën. Er is nog veel potentieel voor recycling. Uit een studie van de UNEP (United Nations Environment Programme) in mei 2011 blijkt dat een derde van de ongeveer 60 bestudeerde metaalsoorten een recyclingpercentage van boven de 50 procent heeft. 34 Metaalsoorten hebben een recyclingpercentage van minder dan 1 procent. Veel van deze metalen zijn cruciaal voor schone technologieën als accu’s voor hybride auto’s of magneten in windturbines. Het feit dat recycling van metalen tussen de twee en tien keer energie-efficiënter is dan het smelten van de metalen uit primaire grondstoffen, onderstreept het potentieel in de eco-efficiency en de relevantie binnen de metaalsector.

Levensduur
Bijzonder aan de case voor de cementindustrie is de lange levensduur van het eindproduct in gebouwen, variërend van enkele decennia tot zelfs eeuwen. Als cement dus eenmaal geproduceerd is, blijft het een aanzienlijke periode in het milieu. Er zijn diverse initiatieven om beton aan het einde van de levensduur te recyclen. Tot nu toe wordt gerecycled beton voornamelijk gebruikt bij de bouw van wegen. De World Business Council of Sustainable Development’s Cement Sustainability Initiative – een belangenvereniging binnen de sector – maakt zich hard voor uitbreiding hiervan. Uit onderzoek blijkt dat in de meeste delen van de wereld de mogelijkheid om beton te herwinnen over het hoofd wordt gezien.
Een kritische blik is bij eco-efficiency wel vereist. Niet alle recycling levert namelijk milieuvoordeel op. Het hergebruik van gerecycled beton in de productie van beton kan zelfs een negatieve invloed hebben op de eco-efficiency van beton: het kost meer energie dan niet-gerecycled beton.

De komende tijd zal Robeco de dialoog aangaan over de kansen en risico’s van eco-efficiency met de belangrijkste spelers in de sectoren. Daarmee wordt naar verwachting niet alleen het milieu een handje geholpen, maar ook de aandeelhouderswaarde verhoogd.

Wordt vervolgd.