Het vormt al een ruim een jaar inzet van een felle discussie binnen Europa: de introductie van de eurobond. Maar wat zijn eigenlijk de voor- en nadelen van zo’n gezamenlijke obligatie? Vijf vragen over een omstreden product.
De roep om eurobonds wil maar niet verstommen. Integendeel: steeds als de rentetarieven van landen als Spanje en Italië oplopen, laait ook de discussie over deze obligaties weer op. Wat houden deze leningen eigenlijk in? En zouden ze voor Europa een zegen zijn, of juist niet?
Landen uit de eurozone geven nu nog zelf staatsleningen uit. Met de euro-obligatie is dit niet het geval. Dit zijn leningen die door alle eurolanden gezamenlijk worden uitgegeven, om in de financieringsbehoefte van alle overheden te voorzien. Daarbij staan de lidstaten van de eurozone garant voor elkaars schulden.
2. Wat zijn de voordelen van zo’n lening?
Veel Europese landen hebben de rente over hun staatsobligaties vorig jaar fors zien oplopen. In Italië brak vorige maand paniek uit, omdat de rente op tienjarig staatspapier boven de 7 procent was uitgestegen; een niveau dat volgens veel economen op termijn onhoudbaar is en de schuldenlast enorm kan vergroten. Met de komst van euro-obligaties kan de rente voor deze landen omlaag en worden zwakke eurolanden niet langer een speelbal van speculanten.
Ander voordeel is dat de introductie van de eurobond een grote obligatiemarkt creëert, die kan wedijveren met de markt voor Amerikaanse staatsleningen. Zo’n grote markt is doorgaans ook liquide; een groot voordeel voor beleggers aangezien de obligaties hierdoor beter verhandelbaar zullen worden. Dit betekent vaak dat ook de liquiditeitspremie omlaag gaat. In de praktijk betekent dat een lagere rente die Europa als geheel moet betalen.
3. Is de eurobond ook gunstig voor de euro?
Een grote en brede obligatiemarkt trekt vaak veel kopers. De omvangrijke en brede Amerikaanse obligatiemarkt, bijvoorbeeld, heeft kopers als de Chinese en Japanse overheid gestimuleerd heel veel Amerikaanse staatsleningen in portefeuille te nemen. Hierdoor is de dollar een reservemunt voor de hele wereld geworden. Eurobonds kunnen de euro als munt aantrekkelijker maken en ervoor zorgen dat deze zich ook meer als reservevaluta ontwikkelt, net als de dollar.
4. Kleven er ook nadelen aan een gezamenlijke obligatie?
Landen die nu een lage rente over hun obligaties betalen, zoals Duitsland en Nederland, zijn niet zo happig op invoering van eurobonds. Zij vrezen dan meer rente over hun leningen te moeten betalen.
Verder ontstaat het risico dat zwakke landen ‘freerider-gedrag’ gaan vertonen. Op dit moment staan deze landen onder forse druk van de financiële markten om fiscaal verantwoord beleid te voeren. Deze prikkel verdwijnt met de komst van een euro-obligatie.
5. Wat is verstandig: invoeren of afvoeren?
De euro-obligatie is geen wondermiddel om de acute crisis op te lossen, meent Kommer van Trigt, hoofd renteteam van Robeco. Als deze nu geïntroduceerd zou worden, zou het hervormingsproces in zwakke eurolanden vertraging kunnen oplopen. Deze landen moeten daarom eerst hun zaakjes op orde brengen. Ook is het belangrijk dat op Europees niveau een goed mechanisme wordt ontwikkeld om sancties op te leggen aan landen die uit de pas lopen. “Maar als dat is gebeurd, kan de eurobond wel een interessant idee zijn voor de verdere toekomst”, aldus Van Trigt.