De afgelopen weken zijn Fannie Mae, Freddie Mac en AIG van de ondergang gered. Maar Lehman Brothers heeft haar hand overspeeld. De Amerikaanse centrale bank en de overheid steken in dit specifieke geval niet de helpende hand toe. Hiermee is het signaal afgegeven dat de overheid banken die te grote risico’s nemen niet automatisch redt op kosten van de belastingbetaler. Wel zijn de leenmogelijkheden voor banken bij de Fed opnieuw verruimd, zodat zij tegen onderpand over geld kunnen beschikken.

Andere financiële partijen
Andere financiële partijen kunnen ook worden getroffen door een vertrouwensverlies. Merrill Lynch heeft voorkomen dat een negatieve spiraal van vertrouwensverlies de zakenbank de kop zou kosten door in een flits een overname door Bank of America te regelen. Ook partijen buiten de Verenigde Staten komen in de problemen. Het Britse HBOS staat met de rug tegen de muur en heeft een bieding van Lloyds TSB ontvangen. De huidige crisis drijft de zwakke broeders in de sector in de armen van de degelijke partijen, maar er zijn ook partijen waar een faillissement onontkoombaar is door een gebrek aan belangstelling van een koper.

Nederland
Voor wat betreft de Nederlandse financiële dienstverleners zijn de problemen van een andere dimensie omdat zij over het algemeen leningen hebben uitstaan van een hogere kwaliteit dan de banken die in acute problemen zijn gekomen. Daarnaast kennen zij een betere spreiding van de activiteiten. Op de beurs kunnen zij zich echter niet aan het negatieve sentiment onttrekken.

Terughoudend
Banken zijn terughoudend met het verstrekken van leningen omdat zij hun balansen willen versterken. De rentes die zij hun klanten berekenen zijn fors toegenomen in het afgelopen jaar. Dit is goed voor de toekomstige winstgevendheid van de banken. Maar dit betekent ook dat er nog steeds een remmende werking van de kredietcrisis uitgaat op de economische groei. Hoe duurder een lening, des te minder er wordt geïnvesteerd of geconsumeerd.

Wereldeconomie
Wij verwachten dat de wereldeconomie voorlopig nog last heeft van de kredietcrisis. De economische groei neemt af en wij voorzien in geen enkele regio een groeiversnelling in de komende kwartalen. Een positief neveneffect van de groeivertraging is dat de olieprijs een flinke daling heeft laten zien van USD 145 per vat naar USD 95. Dat vermindert de inflatie en bevordert de groei. Hoe lager de olieprijs, hoe meer geld de consumenten over houden voor andere bestedingen. Verder is het vertrouwen van Amerikaanse ondernemers in de economie in 2008 niet verder gedaald maar gestabiliseerd. Dat wijst op aanhoudende economische groei, al is het een gematigd tempo.

Portefeuillemix
Voor de portefeuillemix aandelen-obligaties-kas hadden wij de gevolgen van de kredietcrisis minder erg ingeschat. Wij gingen uit van een voorzichtig herstel van de koersen. Achteraf gezien is dat nog te optimistisch geweest want er is nog geen sprake van een structureel koersherstel. De MSCI Wereld-index is na een kortstondige opleving terug bij de bodem van medio juli.

Gezien de problemen in de financiële sector verlagen wij het advies voor aandelen naar neutraal. Het groeiherstel van de economie laat langer op zich wachten dan wij hebben voorzien vanwege de negatieve effecten van de kredietcrisis. Aandelen zijn op dit moment goedkoop, maar de kans neemt af dat we op de korte termijn een krachtig beursherstel zien.

• Archief Updates IRIS Research