Het mooie aan behavioral finance is dat we de psychologische inzichten juist kunnen gebruiken om betere beleggingsbeslissingen te maken en nieuwe beleggingskansen te ontdekken. Ik zal jullie dan ook proberen te wijzen op veel voortkomende valkuilen in beleggingsgedrag (natuurlijk niet in die van jezelf, maar in elk geval dat van je partner, familieleden of buren), waar mogelijk manieren aandragen om deze valkuilen te vermijden, en tips geven over aantrekkelijke beleggingsstrategieën die gebaseerd zijn op inzichten uit de behavioral finance. In deze column zal ik beginnen met ‘myopic loss aversion’, een veelvoorkomende fout in het gedrag van beleggers die substantiële gevolgen voor de financiële positie kan hebben.

Voorbeeld: u belegt €100.000,-
Stelt u zich de volgende situatie eens voor. U hebt een substantieel bedrag (zeg €100.000,-) ter beschikking en besluit dit gehele bedrag voor de komende 5 jaar te spreiden over twee beleggingsfondsen, zeg A en B. De rendementen die jaarlijkse investeringen in deze fondsen over de afgelopen 75 jaar behaald zouden hebben, staan hieronder afgebeeld (gesorteerd van slecht naar goed). Hoeveel procent van de €100.000,- zou u in Fonds B beleggen, en hoeveel in Fonds A?

Fonds B heeft duidelijk meer risico maar ook kans op grotere rendementen in vergelijking met fonds A. Wat was uw gekozen allocatie? Ter vergelijking kan ik u vertellen dat uit verscheidene onderzoeken tussen pensioenbeleggers en beleggingsprofessionals is gebleken dat er gemiddeld 40% in Fonds B belegt wordt en 60% in fonds A. Op zich lijkt dit een vrij verstandige keuze. Stelt u zich nu dezelfde situatie voor met een verandering. De rendementen die 5-jaarlijkse investeringen in deze fondsen over de afgelopen 75 jaar behaald zouden hebben staan hieronder afgebeeld (waarbij de rendementen geannualiseerd zijn). Hoeveel procent van de €100.000,- zou u nu in Fonds B beleggen, en hoeveel in Fonds A?

Fonds B heeft nu duidelijk iets meer risico maar ook een veel grotere kans op hogere rendementen in vergelijking met fonds A. Was uw gekozen allocatie nu verschillend van hiervoor? Dan zult u niet de enige zijn. Uit onderzoek tussen dezelfde groep mensen als hiervoor blijkt dat nu maar liefst gemiddeld ±70% in Fonds B wordt belegd.

Myopic loss aversion
Echter, het grappige (of eigenlijk het stomme) is dat beide situaties dezelfde fondsen betreft voor een belegger met dezelfde beleggingshorizon. Fonds B zijn Amerikaanse aandelen en Fonds A zijn Amerikaanse lange-termijn staatsobligaties. Het enige verschil is dat in het eerste geval de rendementverdeling van jaarlijkse investeringen getoond werd, en in het laatste geval van 5-jaarlijkse investeringen. Doordat de meeste beleggers een grote afkeer voor verliezen hebben en op kortere frequenties negatieve aandelen rendementen zichtbaarder zijn, percipiëren vele beleggers aandelen als minder aantrekkelijk over de korte termijn. Dit terwijl ze vaak voor de langere termijn beleggen. Er is dus sprake van een verschil tussen de termijn waarop beleggingsbeslissingen genomen worden en de termijn waarover belegd wordt. Hierdoor beleggen de meeste beleggers uiteindelijk anders dan ze op basis van hun planningshorizon zouden willen.

Uit onderzoek komt naar voren dat deze valkuil (ook wel genaamd ‘myopic loss aversion’) plaatsvindt wanneer men beleggingsbeslissingen neemt op een hogere frequentie dan waarvoor men belegt en bij het geconfronteerd worden met rendementen op kortere termijnen dan de beleggingshorizon. Vooral in deze gevallen lijken beleggers meer bezig met de mogelijkheden op een korte termijn verlies dan met de beleggingsplanning voor de relevante horizon, daarbij kortere termijn verliezen accepterend. Derhalve, is het vooral een groot probleem voor pensioenbeleggers (die voor tientallen jaren moeten investeren) en soms relatief weinig in aandelen beleggen, maar ook voor beleggers en handelaren die dagelijks naar de beurs kijken maar voor meerdere maanden tot jaren willen beleggen.

Hoe voorkomt u deze valkuil? Dit kan eigenlijk al op een relatief simpele manier. Wees u bewust van deze valkuil, bedenk wat zijn effect is op uw beleggingsbeslissing en kijk niet te vaak naar de korte termijn prestaties van beleggingsinstrumenten als u voor de langere termijn belegt. Belegt u dus voor de langere termijn laat uw beslissingstermijn dan ook daarmee corresponderen!

Deze column is ook verschenen op de website van IEX.

Column 1 Guido Baltussen, Senior Researcher Robeco Quantitative Strategies, IEX.nl .Januari 2010. Guido zal met regelmaat columns schrijven over behavorial finance.