Massapsychologie is verklaring voor correctie

Zilver daalde deze week 27%, olie 13%, koper 6% en mais 8%. Vooral op vijf mei ging het hard omlaag. De koersval van de grondstoffenprijzen schreeuwt om een verklaring. Veelgenoemde factoren, inclusief mijn commentaar, zijn:
- de Duitse fabrieksorders daalden. Deze datareeks staat zo stijf van de uitschieters dat je welhaast een cardioloog moet zijn om hier conclusies uit te kunnen trekken.
- de wekelijkse(!) aanvragen voor een werkloosheidsuitkering vielen voor de tweede week op rij tegen. Het totaal aantal gewerkte uren in de Amerikaanse economie gaat sinds de bodem eind 2009 in een bijna rechte lijn omhoog, alle commotie rond mee- en tegenvallers rond dit wekelijkse cijferritueel ten spijt.
- de liquidatie van Osama Bin Laden. Terrorisme en terrorismedreiging zijn serieuze zaken die het welzijn ondermijnen, maar de economische schade voor de wereldeconomie wordt hierdoor vooralsnog marginaal beïnvloed.
- de naderende beursgang van grondstoffenproducent en –handelaar Glencore. Insiders vallen in de categorie ‘smart money’ en hun bewegingen verdienen zeker de aandacht van beleggers. Een kanttekening daarbij is dat met name koopsignalen voorspelkracht hebben (iemand die zijn economisch lot nog zwaarder in handen legt van zijn bedrijf moet daar wel een hele goede reden voor hebben) en verkooptransacties doorgaans een zwakker signaal zijn (hier kan het spreidingsargument opgeld doen, of wellicht de aanschaf van een Tesla).
- afnemende onrust in het Midden-Oosten. Dit is deels een verklaring. De kans dat sociale onrust in Saoedi Arabië toeneemt tot een niveau waarbij de olieproductie in gevaar komt lijkt af te nemen zodat de Midden-Oosten risicopremie op de olieprijs, zeg USD 10-15, niet langer ten volle gerechtvaardigd is. Dit is overigens een geleidelijk proces, niet het nieuws van vijf mei.

De werkelijke verklaring ligt wat mij betreft in een hele andere hoek, namelijk massapsychologie. Grondstoffen zijn in twaalf maanden tijd 30% gestegen en daar is na de koersval van deze week nog steeds 20% van over (in euro’s is de stijging grofweg 10% minder). Koersstijgingen lokken meer beleggers de markt in, geld verdienen willen we allemaal wel, en een markt kan zichzelf dan wel eens voorbij rennen. Een correctie, overigens lastig te voorspellen, hoort er dan bij want niet alle beleggers kunnen zonder kleerscheuren door de nooduitgang.

De fundamentele vooruitzichten voor grondstoffen zijn wat mij betreft nog steeds goed. In de drie decennia tot aan de eeuwwisseling zijn de grondstoffenprijzen achtergebleven bij de inflatie, nadien stijgen ze harder dan de inflatie. Nou wil het toeval dat vanaf dat moment er een versnellend aantal mensen de middenklasse bereikt, een jaarinkomen van USD 5000-6000. Dat leidt tot een toename grondstofintensieve consumptie, extra olie, extra vlees, extra graan. Dat is een heel soort andere consumptie dan een westerse consument die een keertje extra naar de bioscoop gaat, even een wellness centrum erbij doet of op de sofa kruipt bij een coach om aan de persoonlijke ontwikkeling te werken.

De snelle toename van het aantal mensen dat tot de middenklasse toetreedt, zet ook dit decennium door. Aan de vraagzijde zit het fundamenteel gezien wel goed. De aanbodzijde blijft voorlopig nog krap doordat de looptijd van investeringsprojecten zo lang is en er geen ‘easy wins’ meer zijn. Kortom, vermoedelijk hebben we te maken met een rimpeling in een langetermijn opgaande trend.

Ronald Doeswijk
Chief Strategist Robeco

Deze column verscheen eerder in het FD van 06-05-2011