Deze column is geschreven door Anne Zuidema, Client Investment Consultant bij Robeco
Waar voorheen de keuze voor aandelenbeleggingen zich vooral richtte op landen- en sectorspreiding, gaat het moderne beleggen over de grote thema’s die de komende tientallen jaren de wereld in volle omvang zullen beheersen. In eerdere columns heb ik er twee benoemd: slimme energie en voedselschaarste. Nu wil ik het thema gezondheid en welzijn onder uw aandacht brengen.

Meer welvaart, meer gezondheidsrisico’s
Rode draad binnen alle thema’s is de grote en toenemende welvaart, vooral in de nieuwe opkomende landen. Het rijke Westen heeft zichzelf de afgelopen decennia door onder meer verstedelijking al slachtoffer gemaakt van een verslechterend milieu. Bovendien hebben wij ons een ongezonde eet- en leefstijl aangemeten door het gebruik van veel vet en suikerrijk voedsel. Deze verandering in leef- en eetgewoonten dreigt zich ook (en sneller) te ontwikkelen in landen waar de bevolking eeuwenlang in betrekkelijke schaarste heeft geleefd. Onderzoekers vermoeden dat nu er meer en ander voedsel ter beschikking komt, een relatief groot aantal mensen suikerziekte ontwikkelt. In een land als India krijgt de bevolking nu op gemiddeld 43-jarige leeftijd suikerziekte. Daarnaast zijn ook hart- en vaatziekten het gevolg van een ongezonde levensstijl. Welvaart eist zijn tol. Overheden worden gedwongen tot beleid om overgewicht bij de bevolking tegen te gaan. lees meer

Door Erik Breen, Hoofd Responsible Investing van Robeco
Het aspergeseizoen is weer afgelopen. Traditioneel is dit het seizoen waarin aandeelhouders gebruik maken van hun grootste recht, namelijk het stemrecht. Dan vinden de algemene vergaderingen van aandeelhouders (AVA) plaats bij beursgenoteerde ondernemingen. Het is de verantwoordelijkheid van iedere institutionele belegger om te stemmen op de aandelenposities die worden beheerd voor klanten en daarnaast geeft het aandeelhouders zeggenschap over bijvoorbeeld de corporate governance van een bedrijf en over de sociale en milieu aspecten die er spelen.

Hoe te stemmen
Stemmen op een aandeelhoudersvergadering kan op twee manieren. Fysiek aanwezig zijn en tijdens de vergadering je stem uitbrengen is vooral populair bij de particuliere aandeelhouder die doorgaans op leeftijd is en een aandeelhoudersvergadering veelal als een uitje beschouwt. Een andere manier is om op afstand te stemmen, vanaf de computer via een stemsysteem. lees meer

Door Arnout van Rijn, CIO Hong Kong en fondsmanager Robeco Asia-Pacific Equities
In de afgelopen weken heb ik weer genoten van de Ronde van Frankrijk. In de etappes waar de sprinters streden voor de eindoverwinning zagen we bijna steevast de “HTC-trein” zijn topsprinter Mark Cavendish aan de zege helpen. Hoofdsponsor HTC is een Taiwanees bedrijf dat voluit High Tech Computer heet. Inmiddels is HTC één van de grootste aanbieders van zogenaamde smartphones en een geduchte concurrent voor Apple en Samsung.

Vorig jaar tijdens de Tour bereikte de koers van HTC bij elke overwinning van Cavendish een nieuwe top: schattingen over de omvang van de markt voor smartphones en het aandeel van HTC daarin werden met de dag omhoog herzien. Tijdens deze Tour stond de koers ondanks de etappeoverwinningen voor Cavendish juist stevig onder druk. Angst over margedruk, toenemende concurrentie en ruzie over patenten met Apple voerden de boventoon. Wat een verschil 12 maanden kunnen maken. Het is typerend voor de race waarin Taiwanese technologiebedrijven al enkele decennia verwikkeld zijn.
lees meer

Een ontwikkeling die voor obligatiemarkten impact gaat hebben in de komende periode is de Europese regelgeving voor verzekeraars genaamd Solvency II. Deze regelgeving is gericht op bescherming van polishouders doordat risico management bij verzekeraars sterker wordt aangezet. Verzekeraars moeten bijvoorbeeld kapitaal op hun balans aanhouden om de risico’s van hun beleggingen op te kunnen vangen. lees meer

Door Arnout van Rijn, CIO Hong Kong en fondsmanager Robeco Asia-Pacific Equities
Er woedt een permanent debat over hoe goed het werkelijk gaat in China. Ik kan u uit de onzekerheid helpen: het gaat ondanks inflatie en verkrappende maatregelen heel goed in China! Winkelverkopen stijgen met meer dan 15%, lonen stijgen met 10-15% en ook de huizenprijzen laten nog altijd een mooie stijging zien. Wie regelmatig rondloopt in Chinese steden ziet met eigen ogen de welvaart met de dag toenemen. Wat we ons af moeten vragen is of het succes zo door kan gaan. Iedereen wil snel groeien: nieuwe wegen, winkels en woningen worden in hoog tempo gebouwd.

Wie wil lenen in China om te groeien denkt in eerste instantie aan de bank (de kapitaalmarkt is nog onderontwikkeld). Het midden- en kleinbedrijf wordt echter nu vaak de deur gewezen omdat de overheid heeft besloten dat de kredietverlening aan banden moet worden gelegd na enkele jaren van ongebreidelde groei. Bij de banken bedraagt de leenrente 6,31% maar in praktijk blijken alleen staatsbedrijven en door de overheid gestimuleerde infrastructurele projecten tegen zulke aantrekkelijke voorwaarden te kunnen lenen. De grote klacht van het private bedrijfsleven is dat het financieren van verdere groei erg duur is geworden. lees meer

Een aantal negatieve factoren zet de koersen de afgelopen tijd onder druk. Deels zijn deze factoren van tijdelijke aard. Het is dan ook voorbarig om te spreken over een dubbele dip of QE3.

De groei van de wereldeconomie valt momenteel terug. Gedeeltelijk is dat het gevolg van doelbewust beleid. In opkomende markten voeren de centrale banken een afremmend beleid om de groei, en daarmee de inflatie, omlaag te brengen. Dit beleid werpt zijn vruchten af. In ontwikkelde markten valt de groei echter ook terug. Dat is ongewenst en zorgelijk.

lees meer

Massapsychologie is verklaring voor correctie

Zilver daalde deze week 27%, olie 13%, koper 6% en mais 8%. Vooral op vijf mei ging het hard omlaag. De koersval van de grondstoffenprijzen schreeuwt om een verklaring. Veelgenoemde factoren, inclusief mijn commentaar, zijn:
- de Duitse fabrieksorders daalden. Deze datareeks staat zo stijf van de uitschieters dat je welhaast een cardioloog moet zijn om hier conclusies uit te kunnen trekken.
- de wekelijkse(!) aanvragen voor een werkloosheidsuitkering vielen voor de tweede week op rij tegen. Het totaal aantal gewerkte uren in de Amerikaanse economie gaat sinds de bodem eind 2009 in een bijna rechte lijn omhoog, alle commotie rond mee- en tegenvallers rond dit wekelijkse cijferritueel ten spijt.
- de liquidatie van Osama Bin Laden. Terrorisme en terrorismedreiging zijn serieuze zaken die het welzijn ondermijnen, maar de economische schade voor de wereldeconomie wordt hierdoor vooralsnog marginaal beïnvloed.
- de naderende beursgang van grondstoffenproducent en –handelaar Glencore. Insiders vallen in de categorie ‘smart money’ en hun bewegingen verdienen zeker de aandacht van beleggers. Een kanttekening daarbij is dat met name koopsignalen voorspelkracht hebben (iemand die zijn economisch lot nog zwaarder in handen legt van zijn bedrijf moet daar wel een hele goede reden voor hebben) en verkooptransacties doorgaans een zwakker signaal zijn (hier kan het spreidingsargument opgeld doen, of wellicht de aanschaf van een Tesla).
- afnemende onrust in het Midden-Oosten. Dit is deels een verklaring. De kans dat sociale onrust in Saoedi Arabië toeneemt tot een niveau waarbij de olieproductie in gevaar komt lijkt af te nemen zodat de Midden-Oosten risicopremie op de olieprijs, zeg USD 10-15, niet langer ten volle gerechtvaardigd is. Dit is overigens een geleidelijk proces, niet het nieuws van vijf mei.

De werkelijke verklaring ligt wat mij betreft in een hele andere hoek, namelijk massapsychologie. Grondstoffen zijn in twaalf maanden tijd 30% gestegen en daar is na de koersval van deze week nog steeds 20% van over (in euro’s is de stijging grofweg 10% minder). Koersstijgingen lokken meer beleggers de markt in, geld verdienen willen we allemaal wel, en een markt kan zichzelf dan wel eens voorbij rennen. Een correctie, overigens lastig te voorspellen, hoort er dan bij want niet alle beleggers kunnen zonder kleerscheuren door de nooduitgang.

De fundamentele vooruitzichten voor grondstoffen zijn wat mij betreft nog steeds goed. In de drie decennia tot aan de eeuwwisseling zijn de grondstoffenprijzen achtergebleven bij de inflatie, nadien stijgen ze harder dan de inflatie. Nou wil het toeval dat vanaf dat moment er een versnellend aantal mensen de middenklasse bereikt, een jaarinkomen van USD 5000-6000. Dat leidt tot een toename grondstofintensieve consumptie, extra olie, extra vlees, extra graan. Dat is een heel soort andere consumptie dan een westerse consument die een keertje extra naar de bioscoop gaat, even een wellness centrum erbij doet of op de sofa kruipt bij een coach om aan de persoonlijke ontwikkeling te werken.

De snelle toename van het aantal mensen dat tot de middenklasse toetreedt, zet ook dit decennium door. Aan de vraagzijde zit het fundamenteel gezien wel goed. De aanbodzijde blijft voorlopig nog krap doordat de looptijd van investeringsprojecten zo lang is en er geen ‘easy wins’ meer zijn. Kortom, vermoedelijk hebben we te maken met een rimpeling in een langetermijn opgaande trend.

Ronald Doeswijk
Chief Strategist Robeco

Deze column verscheen eerder in het FD van 06-05-2011

Begin 2011 werd Nederlandse banken en hun vermogensbeheerders verweten te weinig druk uit te oefenen op beursgenoteerde bedrijven om te voorkomen dat hun activiteiten tot schendingen van mensenrechten, milieu of biodiversiteit leiden. Ik schreef hier toen over dat er in de praktijk een meer effectieve manier om verantwoord te bankieren of te beleggen en wel door ‘engagement’, een actieve dialoog met bedrijven waarbij concrete doelstellingen en afspraken worden gemaakt over het opheffen van de schendingen. Er wordt daarbij actief gestuurd op gedragsverandering. lees meer

Hebt u al een iPad? Ze zijn niet aan te slepen. Evenals de smartphone, Wii-spelcomputer en noem alle andere digitale spullen daar in één adem maar bij. De digitale consument is een niet meer weg te denken fenomeen. In Nederland waren vorig jaar 11,9 miljoen mensen op de één of andere manier online. In datzelfde jaar steeg in ons land de verkoop van tabletcomputers spectaculair met bijna 71 procent naar ruim 125.000 stuks. En dan spreek ik alleen nog maar over de groei in Nederland!

Opmars van de tablets
De ontwikkeling dat gebruikers zich afkeren van traditionele producten zoals kranten is één van de megatrends die de wereld de komende decennia zullen veranderen. Analisten van zakenbank Morgan Stanley zeggen dat de acceptatie van de tabletcomputer sneller is gegaan dan ooit. Zelfs sneller dan de smartphone. Zij verwachten dat over vijf jaar de tablets wereldwijd in het meest negatieve scenario een aandeel van 16% in het segment van de ‘personal computers’ zullen hebben bereikt.
lees meer

Gedurende de afgelopen decennia zijn de rijken rijker geworden in de oude westerse wereld en zijn er vele nieuwe rijken bijgekomen in de opkomende markten. In de Verenigde Staten spreekt men over een plutonomie, een woord wat zoveel betekent als een economie geregeerd door de rijken. Het woord werd in 2006 geïntroduceerd door Ajay Kapur, toen nog aandelenstrateeg bij Citi. En inderdaad in de Verenigde Staten hebben de rijksten meer dan evenredig geprofiteerd van de toename van de productiviteit van de gehele samenleving. In een plutonomie bestaat een grote ongelijkheid in welvaart.

Kapur berekent dat 1% van de Amerikanen, de rijksten, beschikken over even veel vermogen als de gezamenlijke groep van Amerikanen die vallen in het tweede tot en met het tiende deciel. Pakken we de statistieken over de verdeling van het nationaal inkomen in de Verenigde Staten erbij, dan is dit een direct gevolg van de groei van het winstaandeel ten koste van het arbeidsaandeel. Het profijt werd dus gehaald ten koste van de factor arbeid. Niet dat de armen armer worden, maar in relatieve zin wel. In een plutonomie bestaat ook een grote ongelijkheid in inkomen en consumptie.
lees meer

Het Amerikaansengels leent zich uitstekend voor het kort en bondig weergeven waar het over gaat. In onze taal zouden wij spreken over slimme energieoplossingen. Maar ‘smart energy’ is meer dan dat. Het gaat behalve om efficiënt energieverbruik en hergebruik ook om alternatieve, duurzame energie. Ik kom op dit thema omdat de recente dramatische gebeurtenissen in Japan de discussie over het op grote schaal toepassen van kernenergie weer heeft doen oplaaien.

Kernenergie
Tot nu was de verwachting dat kernenergie in de totale energiemix de komende 25 jaar met ongeveer 50% zou groeien. De nucleaire ramp in Fukushima zal zeer waarschijnlijk tot gevolg hebben dat het aandeel nucleaire energie voor de wereldwijde elektriciteitsproductie de komende tientallen jaren juist zal dalen. Het veiligheidsaspect rondom kernenergie is weer volop onderwerp van het publieke debat geworden. In Duitsland is een aantal oudere fabrieken tijdelijk gesloten, Zwitserland neemt de bouw van nieuwe centrales in heroverweging en ook China heeft zijn nucleaire expansieplannen tijdelijk stopgezet of in ieder geval uitgesteld.

lees meer

Wat gebeurt er op het kantoor van een vermogensbeheerder als het noodlot toeslaat?

Ik kan alleen de ervaringen van het Robeco-fonds met u delen. Maar eerst moet ik een aantal voorbehouden maken. Ik kan geen namen van individuele aandelen noemen want dan staat de AFM bij ons op de stoep.

Allereerst wil ik namens Robeco mijn medeleven betuigen met al diegenen die hebben geleden onder gevolgen van de aardbeving en de tsunami in Japan. Elk bedrijf dat de afgelopen dagen met een persbericht naar buiten is gekomen, begint met deze zin. Maar daarna gaan ze meteen weer over tot de orde van de dag. Wat is de schade? Welke productiefaciliteiten zijn uitgevallen en wat doen ze eraan?
lees meer

Sinds januari is de wereld getuige van grote onrust in Noord-Afrika en de Arabische wereld. De algemeen heersende gedachte is dat de burgers van landen als Tunesië, Egypte, Libië, Algerije en Jemen het niet langer accepteren dat de macht decennialang bij één heerser of één familie ligt. Het volk voelt zich te kort gedaan door onderdrukking en corruptie en moet in armoede en met weinig toekomstperspectief zien te overleven.
Dankzij de oliedollars heeft een land als Libië het hoogste inkomen per hoofd van de bevolking van heel Afrika, maar het geld is volstrekt oneerlijk verdeeld. Het gemiddelde inkomen per inwoner is ongeveer 8000 euro, maar tweederde van de bevolking moet rondkomen van minder dan 1,33 euro per dag!
lees meer

Twee jaar geleden bedroeg de Chinese inflatie -2%, nu is die +5%. Sinds twee maanden staat de inflatie in het middelpunt der belangstelling van beleggers en blijven opkomende markten beduidend achter bij de ontwikkelde markten. Hoe erg is die inflatie?

De Chinese inflatie komt vooral voort uit de stijgende voedselprijzen, momenteel 10% op jaarbasis. Los van de opgaande trend die zich sinds een jaar of tien manifesteert, is er rond die opgaande trend sprake van een grote beweeglijkheid van de voedselprijzen door de weersomstandigheden. Vorig jaar was het de heetste zomer in 130 jaar in Rusland, één van de belangrijkste graanproducenten ter wereld. De belangrijkste landbouwregio’s in China maken momenteel de ergste droogte in 60 jaar door. Dit kan natuurlijk heel goed het directe gevolg zijn van de opwarming van de aarde, maar dan nog kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat we hier met een uitschieter te maken hebben. Regenval in China kan de inflatiedreiging in China dan ook sterk doen afnemen. lees meer

Al geruime tijd is er een positieve stemming op de internationale effectenbeurzen. Beleggingsadviseurs merken dat het drukker wordt aan de telefoon. Men komt met vragen als: “Ik ben gestopt met beleggen, maar moet ik toch maar weer iets doen?’’ Of: “Ik zou wel weer willen beleggen, maar welke keuzes moet ik maken?”

Beleggen is voor iedereen
Om te beginnen: je belegt of je belegt niet. Stoppen met beleggen betekent dat je in feite niet tegen de risico’s bent opgewassen en dat je liever spaart. Check; vooral doen. Dat biedt zekerheid, is de veronderstelling. Correct, maar zekerheid van weinig. Sommige sceptische commentaren op eerdere columns over dit thema gaven de indruk dat beleggen slechts voor de ‘happy few’ zou zijn. Voor mensen met een groot vrij vermogen. Niets is minder waar. Een ieder die naast z’n spaarpot voor onvoorziene uitgaven nog geld overhoudt voor een lange(re) periode zou eigenlijk moeten gaan beleggen.

lees meer

Afgelopen maand bracht Arnout van Rijn, Chief Investment Officer van het Robeco Asia Investment Center en fondsmanager van Robeco Asia Pacific Equities, een kort bezoek aan Zhengzhou. Het is één van die steden in China waar u waarschijnlijk nooit van gehoord heeft, maar waar wel acht miljoen mensen wonen.

De stad ligt in het midden van het Koninkrijk van het Midden (de Midwest van China om een Amerikaanse term te gebruiken), in de provincie Henan. Vermoedelijk komt ook die provincie u niet bekend voor, het is niettemin de dichtst bevolkte provincie van het land met zo’n 100 miljoen inwoners. China, het land zal u blijven duizelen! De provinicie Henan wordt aan drie kanten beschermd door bergen waardoor het een tamelijk mild klimaat kent en van oudsher rijke landbouwgrond heeft geboden. Tevens wordt het gezien als de wieg van de Chinese beschaving met een vijfduizend jaar oude historie en in de nabijheid ligt de Shaolin Tempel wellicht bij enkelen van u bekend als de oorsprong van de Kung Fu vechtsport. Tot zover de toeristische informatie. lees meer

De laatste tijd zie ik weer de nodige blogs en artikelen voorbij komen over dat u nu in aandelen moet stappen. Niet omdat aandelen zo goedkoop zijn, niet vanwege de positieve doorwerking die quantitative easing 2 QE2 op aandelen zal hebben en zelfs niet omdat obligaties geen rendement meer bieden. Nee, vanwege de Presidential Cycle.

De Presidential Cycle is een cyclus die – voor zover ik kan achterhalen - voor het eerst is beschreven door Yale Hirsch in 1967, waarna het fenomeen jaarlijks terugkeerde in de legendarische Stock Trader’s Almanac, de Amerikaanse variant van de Enkhuizer Almanak. lees meer

De obligatiemarkt begon aan het eind van de zomer vooruit te lopen op een deflatoire ontwikkeling van de wereldeconomie. Zo tikte de Duitse tienjaarsrente per ultimo augustus de 2,1 procent aan. En dat terwijl de feitelijke inflatie in euroland op jaarbasis nog altijd 1,7 procent bedraagt. Aanleiding voor de toenemende somberheid van de obligatiemarkt is, denk ik, vooral te vinden in de zeer teleurstellende ontwikkelingen in Japan en in een reeks zwakke macro-economische cijfers uit de Verenigde Staten. Japan leek bewijsmateriaal voor een afkoelende Chinese economie, omdat China inmiddels als exportmarkt voor Japan net zo belangrijk geworden is als de VS. De Chinese autoriteiten zijn al geruime tijd bezig langs de lijnen der geleidelijkheid de Chinese economie in rustiger vaarwater te brengen en het zwakke tweede kwartaal in Japan paste dus mooi in dit plaatje.

lees meer

Jarenlang heb ik voor IEX een column geschreven waarin ik een vooruitblik gaf op wat er de komende week te verwachten viel. De vooruitblik, want zo heette die column, werd bij de redactie al snel tot fruitblik omgedoopt. Best leuk, maar zoals wel vaker met routineklussen, lag vervlakking op een goed moment op de loer. Zeker als je voor de 50ste keer je mening moet geven over het Amerikaanse consumentvertrouwen ("doet er niet toe"), zie je dat er een zekere sleetsheid intreedt. Het werd een haastklus, zo'n oh-nee-ik-moet-nog-wat-schrijven geval.

Sinds die tijd heb ik getracht periodieke columns zoveel mogelijk buiten de deur te houden, maar ga het nu toch weer proberen. Geen vooruitblik, deze keer, maar eerder een terugblik, of wellicht zelfs een archief van de belangrijkste gebeurtenissen van de week. Hierbij put ik zoveel mogelijk uit mijn dagelijkse Best of the Web. Het idee is dat ik de nadruk leg op die links met een langere houdbaarheidsdatum, of soms ook kies voor een specifiek thema, vergezeld met mijn eigen mening. lees meer

Als aandeelhouder beslis je mee over een aantal relevante zaken, zoals de strategie van een onderneming, de uitkering van het dividend en de spelregels rondom de directiebeloningen, door te stemmen op een aandeelhoudersvergadering. Uitermate interessant dus voor institutionele beleggers omdat zij op deze wijze invloed kunnen uitoefenen precies daar waar zij hun gelden hebben geïnvesteerd. In de praktijk zijn deze beleggers in staat én bereid om wereldwijd bij duizenden ondernemingen hun stem uit te oefenen. Ze moeten daarbij kunnen vertrouwen op een goed functionerende stemketen in zowel binnen- als buitenland. Bij grensoverschrijdend stemmen stuit dit echter op een probleem.

lees meer